Het woonhuis aan de Glipper Dreef 206 te Heemstede is niet slechts eene twee-onder-een-kap woning uit de jaren dertig. Het pand werd opgetrokken in 1935, aan den rand van het wandelbos Groenendaal, tusschen historische buitenplaatsen die herinneren aan het buitenplaatsenlandschap van weleer. Gedurende bijna negentig jaar was dit het huis van één en hetzelfde geslacht: de familie Both.
Bouwgeschiedenis
De bouwvergunning voor het dubbel landhuis aan de Glipper Dreef 206 werd verleend in 1934. Het ontwerp betrof twee geschakelde woningen in een stijl die kenmerken vertoont van de late Amsterdamse School, met brede daklijsten, asymmetrisch geplaatste raampartijen en een robuust schilddak met pannen. De oplevering geschiedde in 1935.
Het pand werd opgetrokken in baksteen, op een grondperceel van ruim zeshonderd vierkante meter. De woning telt zeven kamers, verdeeld over twee bouwlagen, met een totale inhoud van 890 kubieke meter. De garage werd bij afzonderlijke vergunning gebouwd, tegelijk met het toegangshek aan de straatzijde.
De erfdienstbaarheden van 1937
Bij de transportakte van 23 februari 1937, waarmede Pieter Both den bouwgrond verwierf van de Gemeente Heemstede, werden verscheidene erfdienstbaarheden gevestigd. Deze betroffen onder meer het onderhoud van de erfafscheiding, de afwatering naar den Glipperweg en het verbod op het oprichten van bijgebouwen binnen eene bepaalde afstand van de perceelgrens.
Latere verbouwingen
In 1993 werd vergunning verleend voor de uitbouw van de keuken en de aanbouw van eene serre aan de achterzijde. Deze verbouwing is de enige ingrijpende wijziging die het pand in bijna negentig jaar heeft ondergaan. Voor het overige is de oorspronkelijke structuur (de gevelindeling, het dak, de trapopgang en de kamerverdeling) goeddeels intact gebleven.
Eigen opnames
„Het perceel en de daarop gestichte opstallen mogen nimmer worden ingericht of gebezigd als bewaarplaats voor rijwielen, motorrijtuigen en andere voertuigen. De gebouwen dienen binnen één jaar na den transport te worden voltooid, op straffe eener boete van duizend gulden.”
Archiefmateriaal
Bouwtekeningen
Plan dubbel landhuis, 1934, Corns. van Gelder, architect
Beeldmateriaal
Bewonersgeschiedenis
Pieter Both, majoor-vlieger (ca. 1935–1989)
De heer Pieter Both verwierf den bouwgrond van de Gemeente Heemstede bij transportakte van 23 februari 1937 en liet daarop het dubbel landhuis bouwen. Both bekleedde den rang van majoor-vlieger bij de Koninklijke Luchtmacht. Zijn echtgenoote, mevrouw Antje Both-Marsman, bewoonde het pand krachtens een recht van gebruik en bewoning tot haar overlijden op 30 mei 1989.
Chronologisch Overzicht
Glipper Dreef 206 en omgeving; van polderland en buitenplaatsen tot de woonbuurt van heden
Historische context van de straat
De Glip: van polderland tot villabuurt
De buurtschap De Glip strekte zich reeds in de zeventiende eeuw uit ten zuiden van de Herenweg, langs de waterloop die het grondgebied van Heemstede scheidde van de heerlijkheid Bennebroek. Het was een landschap van polders, blekerijen en buitenplaatsen. Een stille uithoek die eerst in de twintigste eeuw tot woonbuurt zou uitgroeien.
In de negentiende eeuw lagen hier nog uitgestrekte weilanden, doorsneden door de Glipper Laan en de Glipperweg. Langs die wegen verrezen, vanaf de jaren twintig, de eerste burgerwoningen, doorgaans in opdracht van welgestelde particulieren die de rust en het groen van Heemstede verkozen boven de drukte der stad.
Van Glipperweg tot Glipper Dreef
Tot 1963 heette het gedeelte waaraan ons pand is gelegen de Glipperweg. Bij raadsbesluit van dat jaar werd de straatnaam gewijzigd in Glipper Dreef, een benaming die beter paste bij het lommerrijke, laanachtige karakter van den weg, omzoomd door oude beuken en de tuinmuren van buitenplaatsen.
Buitenplaatsen aan de Glipper Dreef
De Glipper Dreef werd van oudsher geflankeerd door buitenplaatsen van aanzien. Bosbeek, gelegen op nummer 209, dateert in oorsprong uit de zeventiende eeuw. Aan de overzijde lag de hofstede Overthoorn, reeds in 1640 vermeld. Het is tegen dezen achtergrond van buitenplaatsen en oud geboomte dat het dubbel landhuis op nummer 206 in 1935 werd opgetrokken.
Topotijdreis
Het is eenieder mogelijk de historische gedaantewisseling der omliggende gronden eener nadere inspectie te onderwerpen. Door middel van de tijdschuif kan men de topografische kaarten, welke hunnen oorsprong vinden in het jaar 1815 en reiken tot aan het heden, in chronologische volgorde aanschouwen.
Tot Besluit
Het woonhuis aan de Glipper Dreef 206 te Heemstede is niet slechts eene twee-onder-een-kap woning uit de jaren dertig, doch een getuige van de gedaantewisseling die De Glip in den loop der twintigste eeuw onderging: van polderland en buitenplaatsen tot de woonbuurt die het thans is.
Gedurende bijna negentig jaar was dit het huis van één en hetzelfde geslacht. Pieter Both, majoor-vlieger, verwierf den grond en liet het landhuis bouwen. Zijn zoon, ir. Jan Both, werktuigkundig ingenieur, erfde het en bewoonde het tezamen met zijne echtgenoote tot beider overlijden.
Dit dossier wordt bij verkoop aan de nieuwe eigenaar overgedragen, als eerbetoon aan het pand en als basis voor de volgende honderd jaar.
Bronnenverantwoording
Dit dossier is samengesteld op grondslag van eigen onderzoek, openbare registraties en historische bronraadpleging. De tekst is redactioneel samengesteld door het Heemsteedsch Woningbureau en berust op analyse en herschrijving dier bronnen.
(Nadere inzage in de bronnen geschiedt enkel op aanvraag.)
Overige bronnen en historische documentatie
Betreffende het Noord-Hollandsch Archief
Naast de reeds door het bureau uitgevoerde recherche in de openbare registers, wordt den lezer gewezen op de aanwezigheid van diverse aanvullende bronnen. Deze bescheiden berusten in de depots van het Noord-Hollandsch Archief, alwaar zij verdeeld zijn over circa 2.654 archieven in 25 verschillende categorieën. Hoewel deze stukken niet standaard integraal door het bureau worden bestudeerd, kunnen zij van onschatbare waarde zijn voor eenieder die eene volledige geschiedschrijving des huizes wenscht.
De hieronder vermelde bronnen zijn geclassificeerd naar hunne openbaarheid. De stukken welke zijn voorzien van eene web-verwijzing kunnen door den lezer direct digitaal worden ingezien. Voor de overige bescheiden is eene physieke raadpleging in de studiezaal van het Noord-Hollandsch Archief vereischt.
Mocht bij den lezer de wensch bestaan dat het bureau deze bronnen nader ontsluit, of indien advies benoodigd is bij een archiefbezoek voor de inzage van physieke stukken, dan verklaart het Heemsteedsch Woningbureau zich gaarne bereid hierbij van dienst te zijn.
(Nadere inzage in de bronnen geschiedt enkel op aanvraag.)
Resultaten der archief-recherche
Onderstaande titels en inventarisstukken zijn specifiek voor het onderhavige object en de Glipper Dreef aangetroffen. Het betreft in totaal 22 inventarisstukken, verdeeld over de categorieën Algemeen Bestuur en Politiek (18 stuks) en Bevolkingsregistratie (4 stuks).
Algemeen Bestuur en Politiek (18 inventarisstukken)
| Inv. 776 | Blekersvaartweg, Cloosterweg, Drieherenlaan, Glipper Dreef, Kerklaan | 1934–1988 · openbaar |
| Inv. 266 | Ten oosten van de Glipper Dreef | 1955–1960 · openbaar |
| Inv. 267 | Restant uitbreidingsplan ten oosten van de Glipper Dreef | 1956–1960 · openbaar |
| Inv. 731 | R.-K. begraafplaats aan de Glipper Dreef | 1956–1988 · openbaar |
| Inv. 930 | Uitbreiding buitenplaats Bosbeek, Glipper Dreef 209 | 1956–1959 · openbaar |
Bevolkingsregistratie (4 inventarisstukken)
| Inv. 264 | Mariënheuvel, Glipper Dreef 199 | 1891–1985 · ged. openbaar |
| Inv. 265 | Mariënheuvel, bevolkingscontrole Glipper Dreef 199 | 1891–1985 · ged. openbaar |
| Inv. 231 | Eerelmanstraat–Glipper Dreef | 1923–1994 · ged. openbaar |
| Inv. 246 | Bosbeek, Glipper Dreef 209 | 1960–1985 · ged. openbaar |
Historische Waardebepaling
Iedere waardebepaling vindt hare fundeering in de bestudeering van ruim 15 archiefbronnen: van bouwdossiers uit het Noord-Hollands Archief en kadastrale bescheiden, tot CBS-microdata, historische courantartikelen en eene degelijke architectuuranalyse. Men verwerft hiermee geen standaard vergelijkingsrapport, doch eene gedegen onderbouwing welke de uitzonderlijke positie van de wooning in de straat en de buurt onomstootelijk documenteert.
ABCD – Automatisch Beter